3 nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục STDs và những điều cần biết

bệnh lây truyền qua đường tình dục STDs

Quan hệ tình dục được xem là nhu cầu chính đáng bình thường trong cuộc sống của người trưởng thành. Tuy nhiên đối với nhu cầu này nếu không có kiến thức bảo vệ bản thân về sức khỏe sẽ dễ nhiễm các bệnh STDs để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng.

STDs là gì?

STD là viết tắt của cụm từ sexually transmitted disease (còn có tên gọi khác là STIs) tạm dịch: Bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đây là thuật ngữ chỉ nhóm các bệnh lây từ người này sang người khác bằng đường tình dục (bao gồm hậu môn, âm đạo và đường miệng) khi không sử dụng các biện pháp an toàn; bệnh không phân biệt giới tính hoặc khuynh hướng tình dục. Một vài bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng có thể lây lan qua các đường khác như máu hoặc từ mẹ sang con trong quá trình mang thai.

Theo các thống kê của WHO vào năm 2021:

  • Có hơn 1 triệu người nhiễm STIs mỗi ngày trên toàn thế giới, và hầu hết những người này không xuất hiện triệu chứng.
  • Khoảng 374 triệu ca nhiễm mới mỗi năm, với 1 trong 4 STIs: chlamydia, lậu, giang mai và trichomonas.
  • Ước tính trên 500 triệu người từ 15 đến 49 tuổi bị nhiễm trùng bộ phận sinh dục với virus Herpes simplex (HSV).
  • Nhiễm HPV có liên quan đến 570.000 trường hợp ung thư cổ tử cung vào năm 2018 và hơn 311.000 ca tử vong do ung thư cổ tử cung mỗi năm.
  • Khoảng 1 triệu thai phụ đã bị nhiễm giang mai vào năm 2016, dẫn đến hơn 350 000 kết quả sinh nở bất lợi bao gồm 200 000 thai chết lưu và tử vong ở trẻ sơ sinh.
  • STIs có tác động trực tiếp đến sức khỏe sinh sản và tình dục gây vô sinh, ung thư và các biến chứng thai kỳ và có thể làm tăng nguy cơ nhiễm HIV.
  • Kháng thuốc, đặc biệt đối với bệnh lậu, là một mối đe dọa lớn trong việc giảm gánh nặng của các bệnh STDs trên toàn thế giới.

Nguồn dữ liệu từ WHO: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sexually-transmitted-infections-(stis)

3 nhóm STDs thường gặp

Vì STDs là thuật ngữ chỉ một nhóm bệnh chứ không phải 1 bệnh cụ thể, nên nguyên nhân gây ra STDs rất đa dạng, có thể tổng kết 3 loại chính như sau:

Bệnh lây truyền qua đường tình dục do virus

Virus Herpes simplex (mụn rộp – HSV)

Virus HSV có 2 chủng: HSV-1 và HSV-2, hai chủng này đều có thể gây bệnh lây truyền qua đường tình dục đồng thời cũng là một nguyên nhân phổ biến.

Phần lớn HSV-1 làm xuất hiện mụn rộp ở miệng, nhưng nó cũng có thể truyền từ miệng sang bộ phận sinh dục của bạn tình khi oral sex gây ra mụn rộp tại bộ phận sinh dục.

Mụn rộp sinh dục chủ yếu do HSV-2 gây ra.

Triệu chứng thường thấy của STDs do Herpes simplex là xuất hiện những vết loét phồng rộp sau đó lan ra xung quanh bộ phận sinh dục hoặc miệng.

Virus HPV

Virus HPV (Human papilloma) là một loại virus gây u nhú ở người, có thể lây lan thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với da hoặc quan hệ tình dục. HPV có nhiều chủng khác nhau, trong đó HPV 16 và HPV 18 chiếm 70% các trường hợp gây ung thư cổ tử cung.

Triệu chứng khi bị nhiễm HPV bao gồm nổi mụn cóc trên bộ phận sinh dục, miệng hoặc cổ họng, sùi mào gà.

Các bệnh ung thư do HPV gây ra có thể đến như: ung thư âm hộ, ung thư cổ tử cung, ung thư dương vật, ung thư trực tràng, ung thư miệng.

Virus Molluscum contagiosum

Molluscum contagiosum có khả năng gây nhiễm khuẩn mạn tính tại chỗ, lây truyền thông qua tiếp xúc trực tiếp, tự nhiễm trùng hoặc thông qua vật dụng. Virus đặc biệt dễ lây lan và phát triển trên những người bị suy giảm miễn dịch.

Triệu chứng thường thấy là virus Molluscum gây ra các u mềm sẩn tròn, màu hồng, mịn, nhẵn bóng, tập trung thành đám, hoặc sẩn giống ngọc trai và lõm giữa có đường kính từ 2 đến 5 mm.

Virus HIV

HIV phá hủy hệ miễn dịch ở người từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn, virus xâm nhập và phát triển dễ dàng.

Không có triệu chứng hoặc dấu hiệu cụ thể xác định HIV, trừ các trường hợp được xét nghiệm tại cơ sở y tế. Mất trung bình 10 năm kể từ lúc nhiễm mới xuất hiện các triệu chứng liên quan đến miễn dịch.

STDs do nhiễm trùng ký sinh

Trichomonas

Trùng roi Trichomonas gây ra các bệnh như: nhiễm khuẩn âm đạo, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm vùng chậu, hiếm muộn.

Trichomonas có thể lây qua bộ phận sinh dục trong quá trình giao cấu, 70% bệnh nhân nhiễm khuẩn này không xuất hiện triệu chứng, tuy nhiên nếu có triệu chứng sẽ bao gồm:

  • Cảm giác đau, nóng rát khi đi tiểu hoặc xuất tinh
  • Âm vật bị đau
  • Bộ phận sinh dục xuất hiện dịch lạ
Hình ảnh nhuộm gram Trichomonas
Hình ảnh nhuộm gram Trichomonas

Sarcoptes scabiei (bệnh ghẻ)

Ký sinh trùng Sarcoptes scabiei là loại ve nhỏ sống ký sinh trên da. Bệnh gây ra các tổn thương ngứa rất khó chịu, dễ lây lan qua da và đường tình dục.

Sarcoptes scabiei dưới kính hiển vi
Sarcoptes scabiei dưới kính hiển vi

Rận mu Pediculosis pubis

Ngoài đường tình dục, Pediculosis pubis có thể lây cho trẻ em khi tiếp xúc gần với cha mẹ hoặc từ các vật dụng trung gian. Pediculosis pubis có khả năng xâm nhập vào lông mu, lông hậu môn sau đó lan lan tới đùi, thân, râu, ria mép, và lông mi.

Các triệu chứng xuất hiện có thể là ngứa, mẩn đỏ. Một số người bệnh xuất hiện vết xước hạch bạch huyết vùng to hoặc viêm hạch.

Rận mu Pediculosis pubis và triệu chứng của bệnh trên âm đạo
Rận mu Pediculosis pubis và triệu chứng của bệnh trên âm đạo

Các bệnh lây truyền qua đường tình dục do vi khuẩn

Chlamydia

Vi khuẩn Chlamydia trachomatis chỉ được tìm thấy ở người, gây nhiễm khuẩn cơ quan sinh dục và bệnh về mắt. Đây là nguyên nhân gây STDs phổ biến nhất, ước tính riêng tại Hoa Kỳ có khoảng 1 triệu người bị nhiễm Chlamydia. Ngoài đường tình dục vi khuẩn này cũng có thể lây từ mẹ sang con trong khi sinh.

Chlamydia thường khó phát hiện do hầu hết các trường hợp, chúng ở cổ tử cung và triệu chứng không điển hình. Tuy dễ điều trị nếu phát hiện sớm nhưng có thể dẫn đến vô sinh và nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị sớm và đúng cách.

Vi khuẩn Chlamydia trachomatis
Vi khuẩn Chlamydia trachomatis

Vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae (gây bệnh lậu)

Lậu do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra cũng là một bệnh lây truyền qua đường tình dục khá phổ biến, giống với nhiều STDs khác, lậu cũng có thể lây từ mẹ sang con và hiếm khi xuất hiện triệu chứng, các triệu chứng (nếu có) có thể kể đến như: ngứa xung quanh bộ phận sinh dục, cảm giác đau rát khi giao cấu hoặc đi tiểu, có chất dịch màu trắng, vàng, màu be hoặc màu xanh lá cây từ dương vật hoặc âm đạo; viêm họng.

Nhuộm gram Neisseria gonorrhoeae
Nhuộm gram Neisseria gonorrhoeae

Xoắn khuẩn Treponema pallidum (gây giang mai)

T. pallidum không thể sống lâu ngoài cơ thể người, nó từ lớp màng nhầy hoặc da đến các hạch bạch huyết lân cận chỉ trong vài giờ và nhanh chóng lây lan khắp cơ thể.

Với nam giới, giang mai ảnh hưởng xấu trực tiếp đến bộ phận sinh dục. Triệu chứng của bệnh giang mai chia làm 4 giai đoạn:

  • Giai đoạn 1: vị trí nhiễm trùng sẽ xuất hiện vết loét cứng, tròn ở bộ phận sinh dục, hậu môn, trực tràng hoặc miệng. Giai đoạn này thường diễn ra trong 3-6 tuần. Vết loét nếu ẩn sâu trong âm đạo nữ giới có thể sẽ không nhìn thấy và thường không đau.
  • Giai đoạn 2 (giai đoạn thứ cấp): các triệu chứng bất đầu xuất hiện nhiều hơn: sưng hạch bạch huyết; màng nhầy ở âm đạo và hậu môn tổn thương; các nốt ba sần sùi, màu nâu hoặc đỏ không gây ngứa xuất hiện trên lòng bàn tay hoặc lòng bàn chân,…
  • Giai đoạn 3 (giai đoạn thứ cấp): vi khuẩn vẫn tồn tại trong cơ thể và tiếp tục tạo ra những tổn thương, tuy nhiên các triệu chứng lại biến mất, điều này có thể khiến người bệnh chủ quan.
  • Giai đoạn 4 (giai đoạn muộn): các biến chứng đã trở nên nguy hiểm hơn, có thể gây ra viêm màng não, bệnh động mạch chủ và hội chứng thần kinh.

Giang mai cũng có thể lây từ mẹ sang con. Ngoài ra sau khoảng 21 ngày nhiễm khuẩn T. pallidum các triệu chứng mới xuất hiện nên cần phải xét nghiệm để phát hiện bệnh sớm hơn.

Giang mai ở miệng do Treponema pallidum
Giang mai ở miệng do Treponema pallidum

Vi khuẩn Haemophilus ducreyi (gây bệnh hạ cam)

Hạ Cam là một bệnh STD hiếm gặp, trực khuẩn Haemophilus ducreyi gây nhiễm trùng da vùng sinh dục hoặc màng nhầy, triệu chứng đặc trưng là sẹo lồi, loét đau, sưng các các hạch bạch huyết bẹn gây mưng mủ.

Một số bệnh khác cũng có thể lây lan thông qua giao cấu nhưng không được liệt kê trong nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục: viêm gan (A, B, và C), bệnh do salmonella, bệnh do campylobacter, bệnh do amip, bệnh do giardia, và nhiễm cytomegalovirus, bệnh do shigella.

Chẩn đoán STDs như thế nào?

Đánh giá lâm sàn: nhiều trường hợp bệnh, các bác sĩ sẽ chẩn đoan STDs căn cứ vào các biểu hiện bệnh.

Xét nghiệm sẽ được áp dụng trong các trường hợp như: đánh giá lâm sàn không rõ ràng, nhiễm trùng nặng, phác đồ điều trị ban đầu thiếu hiệu quả,… Các xét nghiệm sẽ được thực hiện trên mẫu nước tiểu, máu dịch trên bộ phận sinh dục hoặc dịch trên vết loét (nếu có). Các phương pháp thường dùng bao gồm: Xét nghiệm Pap smear; nhuộm Gram và nuôi cấy hoặc các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm như các xét nghiệm khuếch đại acid nucleic (NAATs).

bệnh lây truyền qua đường tình dục - STDs cần được xét nghiệm
bệnh lây truyền qua đường tình dục – STDs cần được xét nghiệm

Điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục

Tùy vào nhóm nguyên nhân gây ra STDs mà các bác sĩ sẽ đưa ra những biện pháp điều trị phù hợp khác nhau, tuy nhiên cần lưu ý cả người bệnh và bạn tình cần phải được xét nghiệm và điều trị đồng thời tránh nguy cơ lây lan và tái nhiễm.

STDs do virus: hầu như nhóm bệnh STDs do virus gây ra không thể điều trị (đặc biệt là HIV và herpes), chỉ một số ít trường hợp có thể tự khỏi. Điều trị bệnh lây truyền qua đường tình dục do virus chỉ giúp làm giảm các triệu chứng và nguy cơ lây truyền. Ví dụ như dùng thuốc kháng virus làm giảm nguy cơ lây nhiễm HIV hoặc thuốc điều trị làm giảm độ nghiêm trọng của mụn rộp do herpes.

STDs do vi khuẩn: chủ yếu bệnh nhân sẽ được điều trị bằng kháng sinh. Điểm cần lưu ý khi điều trị là không tự ý sử dụng hoặc ngưng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ, dù các triệu chứng có cải thiện cũng tuyệt đối sử dụng đúng phác đồ. Hãy chia sẽ với bác sĩ thông tin về các loại kháng sinh đã dùng trong quá khứ vì sử dụng kháng sinh sai sẽ giúp vi khuẩn kháng thuốc làm cho việc điều trị khó khăn hơn.

Những người nhiễm bệnh lây truyền qua đường tình dục do vi khuẩn nên hạn chế quan hệ cho đến khi bản thân và bạn tình được xét nghiệm và điều trị dứt điểm.

STDs do ký sinh trùng: điều trị bằng thuốc uống và thuốc bôi.

Phòng ngừa nhiễm STDs

Để tránh các nguy cơ lây nhiễm STDs nguyên tắc cơ bản là quan hệ tình dục an toàn và kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục đặc biệt hiệu quả trong việc ngăn ngừa STDs lây nhiễm: qua dịch lỏng (tinh dịch hoặc máu), qua tiếp xúc da (lưu ý là bao cao su phải được bao phủ vùng da nhiễm bệnh).

Quan hệ tình dục chung thủy một bạn tình.

Khám sàn lọc STDs thường xuyên và thẳng thắng chia sẻ lịch sử quan hệ tình dục với bạn tình do nhiều triệu của STDs thường không biểu hiện trong giai đoạn đầu. Nữ giới cũng có thể chích ngừa HPV, viêm gan A-B trước khi quan hệ tình dục.

Avatar of An toàn với sức khỏe

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

DMCA.com Protection Status
Messenger
Gọi ngay
Chat ngay
Chat Zalo