Cây Hoàng Tinh và tác dụng trong y học

Hình ảnh cây Hoàng Tinh

Cây Hoàng Tinh (cây Cơm Nếp) là vị thuốc quý được đông y dùng để chữa bệnh thiếu máu. yếu sinh lý, lao lực,… Người xưa cho rằng màu vàng của vị thuốc là do tinh khí của đất tạo ra nên đặt tên là Hoàng Tinh. Tuy nhiên củ của cây Hoàng Tinh vẫn thường nhầm với củ Dong (Maranta arundinaceae L thuộc họ Dong). Mời bạn đọc tham khảo bài viết để có thể phân biệt cũng như hiểu rõ hơn tác dụng của vị thuốc quý này.

Mô tả dược liệu Hoàng Tinh

Tên gọi khác: cây Cơm nếp, Woòng Sính, Kim Thị Hoàng Tinh, Cứu Hoang Thảo, Koesd Ka Sat Pa,  Hoàng Tinh Đỏ, Mễ Phủ, Hoàng Tinh lá mọc vòng.

Tên khoa học: Polygonatum kingianum Coll. et Hemsl.

Họ khoa học: thuộc họ hành tỏi Liliaceae.

Đặc điểm cây Hoàng Tinh

Hoa cây Hoàng Tinh
Hoa cây Hoàng Tinh

Cây Hoàng Tinh là thực vật thân cỏ, sống lâu năm. Thân mọc thẳng đứng nhẵn bóng, cao 50-80 cm.

Lá không cuống mọc vòng trong 4-5 lá một. Phiến lá hình mác dài 7-12 cm, rộng 5-12 mm, đầu lá nhọn và xoăn.

Hoa mọc ở kẽ lá, rũ xuống; cuống dài 1.5-2 cm, mỗi cuống có 2 hoa hình ống dài 8-15 mm màu đỏ tím.

Rễ củ Hoàng Tinh là bộ phận được sử dụng làm dược liệu. Mặt ngoài củ có màu vàng hay nâu vàng đến nâu đen, nhiều nếp nhăn nheo, sần sùi. Chất dẻo dai, hơi khó bẻ, mặt bẻ màu vàng đến nâu nhạt, không phẳng, có chất dính, mùi đường, vị ngọt nhẹ, hơi ngứa lưỡi.Mặt ngoài rễ củ màu nâu đen có những vòng tròn mảnh màu nâu nhạt, nhiều nốt sần nhỏ, mẫu rễ con. Chiều dài củ 30-35 cm, rộng 6-7 cm và dày 2-3 cm

Phân bố

Cây Hoàng Tinh mọc hoang ở những nơi rừng ẩm, đất nhiều mùa trên các núi có lẫn đá xanh, chủ yếu ở các tỉnh phía bắc (Sapa – Lào Cai)

Thu hái và bào chế

Thu hái

Cây trưởng thành sau 5 năm mới thu hoạch, củ Hoàng Tinh  thu hoạch vào mùa thu hoặc mùa xuân và tốt nhất nên rơi vào mùa thu vì khi đó rễ chứa ít nước. Chọn củ béo to, không thối nát, sâu mọt.

Củ Hoàng Tinh
Củ Hoàng Tinh

Bào chế

Theo Trung y: củ Hoàng tinh khi đào lên đem rửa sạch, sau đó đồ kỹ 1 đêm, thái mỏng rồi phơi khô. Có nơi người ta dùng cách cửu chưng, cửu sái. Nếu thuốc chưa bào chế có thể gây ngứa cổ họng.

Theo y học Việt Nam:

  • Cách 1: đem củ mới thu hoạch rửa sạch, cho vào nồi đổ ngập nước, đun sôi khoảng nửa giờ, đổ bỏ nước này đi (tránh gây ngứa). Châm thêm nước mới ngập 5-6 phân, đung cho đến khi gần cạn; sau đó đem phơi ráo, lấy nước tẩm rồi phơi nhiều lần cho đến khi hết nước và củ không dính tay. Sau đó cho phần củ đã sơ chế vào cái cóng bằng đồng hoặc bằng nhôm đem đi đun cách thủy 6-8 giờ. Cuối cùng đem củ Hoàng Tinh đi phơi khô.
  • Cách 2: củ sau khi rửa sạch, ngâm nước 1 đêm sau đó đổ bỏ nước này đi, để chung với mật mía pha loãng và gừng (tỉ lệ 1kg củ – 250ml mật – 250ml nước – 25g gừng). Đun cho đến khi gần cạn hết nước mật, thình thoảng đảo đều, sau đó đem ra phơi khô, cuối cùng đem đồ rồi phơi 9 lần.
  • Cách 3: Làm tương tự cách 2 nhưng thay mật bằng đỗ đen, đổ cho ngập nước. Đun kỹ cho gần cạn rồi làm như trên.
  • Cách 4: củ Hoàng Tinh tươi rửa cho thật sạch, thái nhỏ rồi giã nát, ngâm nước 1 ngày, thỉnh thoảng lại nhào, hôm sau quấy nhẹ lên, gạn lấy phần bột rồi thay nước, làm như vậy đủ 9 lần sau đó gạn lấy phần bột cuối cùng đem phơi khô.

Dược liệu sau khi bào chế thì để nơi khô ráo. Nếu bị mốc thì phun rượu, lau sạch rồi sấy khô.

củ Hoàng Tinh sau khi bào chế
Củ Hoàng Tinh sau khi bào chế

Thành phần hóa học

Năm 2003, một nghiên cứu báo cáo rằng đã phân lập được 13 hợp chất trong rễ cây Hoàng Tinh, 9 hợp chất được xác định cụ thể bao gồm: liquiritigenin, isoliquiritigenin, 4 ‘, 7-dihydroxy-3′-methoxyisoflavone, (6aR, 11aR) -10-hydroxy-3, 9-dimethoxypterocarpan, 5-hydroxymethyl- 2-furancarboxaldehyde, axit salicylic, n-butyl-beta-D-fructopyranoside, n-butyl-beta-D-fructofuranoside, n-butyl-alpha-D-fructofuranoside.

Năm 2009, hai saponin spirostanol mới, được đặt tên là kingianoside H và kingianoside I phân lập từ thân rễ đã qua chế biến, cùng với một triterpenoid saponin ginsenoside-Rc, bốn saponin spirostanol đã biết, polygonatoside C và ophiopogonin C’.

Tác dụng của rễ cây Hoàng Tinh trong y học

Theo y học hiện đại:

  • Hỗ trợ người bệnh tiểu đường: các nghiên cứu trên thỏ và chuột mắc tiểu đường, saponin trong Hoàng Tinh có thể làm giảm tình trạng tăng đường huyết và lipid máu, đối với hiện tượng đường huyết do clohydrat adrenalin gây ra tác dụng ức chế của Hoàng Tinh càn rõ rệt. Vì thế Hoàng Tinh có thể được sử dùng như 1 liệu pháp bổ trợ để kiểm soát lượng đường huyết và tình trạng kháng insulin ở bệnh nhân tiểu đường tuýp 2;
  • Điều hòa rối loạn lipid máu: dược liệu có thể ức chế gia tăng cholesterol toàn phần và triglycerid trong gan và máu do chế độ ăn nhiều chất béo gây ra. Cơ chế: nhờ điều chỉnh các chất chuyển hóa nội sinh trong mẫu máu, nước tiểu và gan. Vì vậy, đây là rễ cây Hoàng Tinh có thể trở thành một chất điều hòa rối loạn lipid máu và các bệnh liên quan.

Theo đông y:

  • Tính chất – quy kinh: vị ngọt, tính bình, quy vào 3 kinh: tỳ, vị phế.
  • Công dụng: bổ tỳ, ích phế, nhuận tâm khí, tư âm.
  • Theo sách cổ: Hoàng Tinh giúp nhuận phổi, sinh tân dịch, đầy tinh tủy, trị lao thương, làm thuốc bổ ngũ lao, mạnh gân cốt, ích tỳ vị; Trương Sơn Lôi (một thầy thuốc thời cổ) bổ sung: công dụng tương tự thục địa chuyên bổ huyết, bổ âm, nuôi tỳ vị, những người yếu dạ, đờm thấp không nên dùng.

Liều dùng: 12-20g / ngày dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc bột, có thể dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác.

Kiêng kỵ: người bệnh cảm cúm, ăn không tiêu không được dùng.

Những món ăn, bài thuốc sử dụng Hoàng Tinh

Chữa yếu sinh lý nam giới

  • Củ Hoàng Tinh: 20g
  • Hà Thủ Ô: 12g
  • Rễ Đinh Lăng: 12g
  • Hoài Sơn: 12g
  • Kỷ Tử 12g
  • Long Nhãn: 12g
  • Cám nếp: 12g
  • Trâu Cổ: 8g
  • Cao Ban Long: 8g
  • Sa Nhân: 6g

Các vị để chung, sắc lấy nước uống, mỗi ngày một thang.

Xem thêm về yếu sinh lý nam giới >> https://antoanvoisuckhoe.com/yeu-sinh-ly-nam-gioi-la-nhu-the-nao/

Giảm mệt mỏi, sinh tân dịch

  • Hoàng Tinh: 25g
  • Ba Kích: 20g
  • Đảng Sâm: 10g
  • Thục Địa: 10g

Các vị thái mỏng, cho vào 1 lít rượu trắng 35° , thi thoảng lắc đều. Rượu khi dùng có thể pha với 100ml siro đơn, ngày uống 3 lần, mỗi lần 1 chén nhỏ trước bữa ăn và khi đi ngủ.

Bồi bổ cơ thể suy nhược khi vừa khỏi bệnh

Bài thuốc Hoàng Tinh thang:

  • Hoàng Tinh: 24g
  • Kỷ Tử: 12g
  • Sinh Địa: 20g
  • Hoàng Kỳ: 12g
  • Đảng Sâm: 12g

Các vị để chung, sắc lấy nước uống.

Chữa bệnh thiếu máu

  • Củ Hoàng Tinh: 20g
  • Hà Thủ Ô: 10g
  • Thục Địa: 10g
  • Rễ Đinh Lăng: 10g
  • Củ Tam Thất: 8g

Các vị để chung, tán bột, mỗi ngày lượng ra 10g sắc lấy nước uống.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

DMCA.com Protection Status
Messenger
Gọi ngay
Chat ngay
Chat Zalo