Cây Xạ Đen châu âu và những nhầm lẫn thường gặp

Cây xạ đen châu âu

Cây xạ đen là loại dược liệu quý mà nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng có tác dụng tốt trong việc phòng ngừa ung thư, tiêu viêm, mát gan, điều hòa kinh nguyệt, lợi tiểu,…

Tuy nhiên, trên thực tế cây xạ đen có rất nhiều loại và chỉ có cây xạ đen châu âu mới chứa các hoạt chất ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư.

Mời bạn đọc cùng An Toàn Với Sức Khỏe tìm hiểu về sự khác nhau giữa cây xạ đen châu âu và các loại xạ đen qua bài viết dưới đây.

Cây xạ đen châu âu và một số tên gọi khác

  • Tên dân gian: bách giải, đồng triều, bạch vạn hoa, cây dây gối (thuộc Chi đây gối), hay quả nâu, hoặc cây ung thư.
  • Tên khoa học: Celastrus hindsii.
  • Họ khoa học: Celastraceae.

Mô tả

Cây xạ đen châu âu có tên khoa học là Celastrus hindsii, thuộc loại cây leo, thân gỗ, mọc theo bụi, dễ sinh trưởng.

Thân cây dạng dây, chiều dài từ 3 đến 10m. Cành tròn, cành non có màu xám nhạt, không có lông, chuyển dần sang màu nâu, mọc lông, cuối cùng chuyển màu xanh, nhựa bên trong thân cây có màu đen.

Phiến lá hình bầu dục xoay ngược, thường có 7 cặp gân phụ, bìa có răng thấp, mặt lá không có lông, lá không rụng theo mùa, cuống lá dài 5 – 7mm.

Hoa nở thành chùm, mọc ở ngọn hoặc nách lá, chiều dài từ 5 đến 10 cm. Cuống hoa dài từ 2 đến 4mm. Cánh hoa có màu trắng.

Hoa cây xạ đen
Hoa cây xạ đen

Quả nang có hình trứng, chiều dài khoảng 1 cm, nở thành 3 mảnh, vỏ hạt màu hồng.

Hoa nở vào khoảng tháng 3 – 5; Ra quả vào khoảng tháng 8 – 12.

Hạt cây xạ đen thường nhỏ, vỏ hạt được bao bọc bởi một lớp mịn bóng màu hồng.

Phân tích hình dạng cây xạ đen châu âu theo wikipedia
Phân tích hình dạng cây xạ đen châu âu theo wikipedia

Phân bố

Ở Việt Nam, cây xạ đen châu âu được tìm thấy ở một số nơi như:

  • Ninh Bình, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế.
  • Cây mọc tự nhiên trong rừng thứ sinh, ở độ cao dưới 300 m.

Thu hoạch và bào chế

a – Thu hoạch

Cây xạ đen có thể được thu hoạch quanh năm.

Với chu kỳ 6 tháng, xạ đen tiếp tục trưởng thành và ra mầm non, vì thế khoảng nửa năm sẽ thu hoạch một lần.

Hiện nay, tỉa và thủ công đang là phương pháp phù hợp áp dụng trong việc thu hoạch cây xạ đen.

  1. Tỉa giúp xạ đen mọc thêm nhiều nhánh cây con hơn, có thể dưỡng cho đợt thu hoạch tiếp theo.
  2. Phương pháp thủ công tuy không nhanh nhưng giữ được chất lượng sau khi thu hoạch.

b – Bào chế

Bào chế truyền thống

Theo phương pháp truyền thống: sau khi thu hoạch, xạ đen thường được cắt nhỏ thành từng đoạn sau đó đem đi phơi khô khoảng 3-5 nắng đến khi lá ngả sang màu xám nâu. Sau đó tùy vào mục đích sử dụng mà có các cách bào chế sau:

  • Sắc thuốc (nấu cùng với nước).
  • Cao.
  • Ngâm rượu.
  • Giã xạ đen để đắp lên vùng lở loét.
  • Sao váng tán bột uống (cách dùng hiếm).
  • Trong Đông y, xạ đen được sử dụng như vị thuốc nam để bào chế cùng các vị thuốc khác.

Cách dùng hiện đại

Để dễ dàng sử dụng hơn trong nhịp sống hiện nay, cây xạ đen châu âu còn có những cách bào chế phổ biến sau

  • Xạ đen dạng tinh bột.
  • Viên nang tam thất.
  • Tinh bột nghệ cucurmin.
  • Viên nang xạ đen.

Thành phần hóa học

Các kết quả nghiên cứu và thử nghiệm đã tìm ra các hợp chất tồn tại trong cây xạ đen, tiêu biểu có thể kể đến như:

  • Flavonoid.
  • Quinon.
  • Saponin Triterpenoid.
  • Maytenfolone A.

Tác dụng dược lý

Với các thành phần hóa học được tìm thấy, khoa học ngày nay cho rằng cây xạ đen châu âu hoàn toàn có thể ngăn ngừa được ung thư cụ thể như sau:

  • Flavonoid trong cây xạ đen châu âu giúp làm chậm quá trình oxy hóa do các gốc tự do gây ra qua đó có thể bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây ung thư đồng thời ngăn ngừa được xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu não, lão hoá, thoái hoá gan và các tổn thương do nguồn bức xạ,…
  • Hoạt chất Quinon làm cho tế bào ung thư hóa lỏng dễ dàng hơn để bài tiết ra khỏi cơ thể. Khi Quinon được kết hợp với Flavonoid có thể giúp loại bỏ các tế bào ung thư ra khỏi người bệnh khá hiệu quả.
  • Ngoài hai hợp chất trên, các nghiên cứu còn cho thấy Saponi Triterpenoid có thể ức chế sự phát triển của tế bào bệnh ung thư, tái tạo lại cấu trúc các tế bào mắc bệnh, đồng thời có khả năng ngăn ngừa quá trình phát triển và tốc độ di căn của các khối u ác tính.
  • Một công trình nghiên cứu đáng chú của 2 nhà khoa học: Yao- Haur Kuo và Li-ming Yang Kuo đăng tải trên tạp chí Phytochemistry vào năm 1997, đã chỉ ra rằng hợp chất Maytenfolone A có thể ức chế sự phát triển của tế bào ung thư ở buồng trứng, cổ tử cung, ruột kết, đại trực tràng,…

Cây xạ đen châu âu và các nhầm lẫn cần lưu ý

Cây xạ đen có nhiều loại khác nhau và chỉ có cây xạ đen châu âu mới chứa các hoạt chất ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư.

Đa số chúng ta vẫn hay nhầm lẫn công dụng của 2 loại xạ đen: xạ đen châu âu và xạ đen hòa bình.

Đến nay, chưa có công trình khoa học nào trên thế giới cũng như trong nước chứng minh tác dụng chữa ung thư của cây xạ đen Hoà Bình.

Nhằm làm sáng tỏ điều này, các nhà khoa học đã vào cuộc một lần nữa.

Theo nghiên cứu của Viện Hóa học – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định: cây xạ đen Hòa Bình không có tác dụng trong việc điều trị ung thư, thậm chí còn chứa chất độc và gây hại cho người dùng.

Đặc điểm

Loại 1: xạ đen châu âu Loại 2: Xạ đen Hòa nh

Tên Khoa học

Celastrus hindsii Ehretia asperula

Tên tiếng Việt

Dây gối ấn độ

Dót

Tên gọi khác

Thanh giang đằng, xạ đen châu Âu,…

Họ

Dây gối (Celastraceae)

Vòi voi (Boraginaceae)

Công dụng được biết đến

Chữa ung thư. Thuốc điều kinh, bế kinh, bệnh lậu (Rễ)

Cây được dùng chữa u bướu, ung nhọt (Lá)

Phân bổ Ninh Bình, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế. Cây mọc tự nhiên trong rừng thứ sinh, ở độ cao dưới 300 m.

Quảng Ninh (Vịnh Hạ Long), Hoà Bình (Mai Châu), Thanh Hoá (Ngọc Lặc), Nghệ An (Con Cuông)

Bạn đọc có thể tham khảo qua bảng biểu phía trên để phân biệt cây xạ đen châu âu và cây xạ đen Hòa Bình.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

DMCA.com Protection Status
Messenger
Gọi ngay
Chat ngay
Chat Zalo