Collagen là gì và tác dụng của nó với cơ thể

Collagen là gì và tác dụng của nó với cơ thể

Collagen được đánh giá là có khả năng làm sáng, mịn da, làm chậm quá trình lão hóa da. Tuy nhiên ngoài tác dụng làm đẹp, dưỡng chất này còn đóng nhiều vai trò quan trọng với sức khỏe và được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực.

Collagen là gì?

Collagen là một dạng protein (đạm) cứng, hình sợi mô liên kết và không hòa tan. Ở người collagen chiếm 1/3 lượng protein và 80% mô liên kết trong cơ thể, liên kết với nhau tạo thành các sợi dài và mỏng có chức năng như một chất keo kết dính.

Collagen có nhiều ở lớp hạ bì của da qua đó giúp da vừa căng vừa đàn hồi, chống lão hóa, ngoài ra nó còn đóng vai trò quan trọng và cần thiết trong việc tạo ra các acid amin cho da, móng, tóc, xương khớp,…

Cấu trúc của collagen
Cấu trúc của collagen

Các loại collagen

Nếu chia theo nguồn bổ sung cho cơ thể thì Collagen có 2 loại:

  • Nội sinh: Do cơ thể tự tổng hợp, tuy nhiên sau tuổi 25 collagen nội sinh sẽ suy giảm dần.
  • Ngoại sinh: là dạng collagen bổ sung từ bên ngoài cho cơ thể.

Nếu phân chia theo thành phần, collagen có 16 loại trong đó có 4 loại chính:

Collagen loại I

Có cấu tạo rất dày từ các sợi dày đặc, chiếm 90% lượng collagen trong cơ thể. Collagen loại 1 là thành phần quan trọng trong cấu trúc da, xương, gân, sợi sụn, và răng.

Collagen loại II

Các sợi liên kết của collagen loại II có cấu trúc lỏng lẻo hơn loại I, có mặt trong các sụn đàn hồi và các khớp đệm.

Collagen loại III

Đóng vai trò cấu trúc nên các khối cơ bắp, các cơ quan và động mạch.

Collagen loại IV

Đây là loại collagen có trong da, góp phần hỗ trợ quá trình thanh lọc.

Cơ chế hoạt động

Collagen có nguồn gốc từ các nguyên bào sợi, đây là những tế bào da chuyên bào chuyên biệt nằm dưới lớp trung bì với chức năng sản xuất ra các sợi, chủ yếu là Collagen, elastin (protein giúp da phục hồi).

Collagen ở lớp trung bì của da
Collagen ở lớp trung bì của da

Khi cơ thể phát tín hiệu sản xuất collagen, các nguyên bào sợi sẽ kết hợp những acid amin cần thiết dưới xúc tác của vitamin C và các chất khác tổng hợp thành những tiểu đơn vị collagen ngắn (procollagen).

Procollagen sau khi rời khỏi tế bào sợi sẽ kết hợp với nhau thành các phân tử collagen hoàn chỉnh sau đó tiếp tục quá trình xoắn thành các sợi, cấu trúc cho da, xương, mạch máu, cơ bắp và nhiều bộ phận cơ thể khác.

Collagen có tác dụng gì?

Với từng bộ phận trong cơ thể, collagen có những công dụng khác nhau như:

Đối với da

Giúp tăng đàn hồi, mức độ ẩm và mướt của da. Loại I và loại III là thành phần collagen chính của da, giúp da có cấu trúc vững chắc và khỏe mạnh. Dù cơ thể tổng hợp collagen liên tục nhưng mỗi năm lượng collagen ở da vẫn giảm 1% gây ra lõa hóa.

Năm 2019, nghiên cứu đã chỉ ra rằng: nữ giới dùng chất bổ sung collagen thường xuyên sẽ giúp da cải thiện về độ đàn hồi và vẻ ngoài. Ngoài ra, collagen cũng được sử dụng điều trị tại chỗ nhằm cải thiện chất lượng làn da bằng cách giảm thiểu các đường nhăn và nếp nhăn.

Đối với mắt: trong giác mạc và thủy tinh thể tồn tại nhiều collagen dạng kết tinh. Ở người cao tuổi giác mạc có thể hoạt động kém làm cho thủy tinh thể mờ đi do lượng collagen suy giảm làm chất amino bị lão hóa

Với mạch máu và tim mạch: Collagen là hợp chất sản sinh mạch máu, nó giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch và cao huyết áp, nhồi máu cơ tim.

Tác dụng lên xương: cùng với canxi, collagen cũng là một trong những thành phần cấu thành nên xương. Nó có vai trò liên kết xung quanh xương lại với nhau, hỗ trợ ngăn ngừa bệnh loãng xương. Trường hợp collagen suy giảm cũng sẽ làm tính đàn hồi và dẻo dai của xương giảm theo.

Tác dụng với sụn: 50% cơ cấu thành phần sụn chứa collagen, qua đó nó giúp giảm ma sát ma sát giữa các khớp xương, phòng ngừa được một số bệnh lý như thoát vị đĩa đệm, đau thắt lưng.

Với tóc và móng chân – tay: Dinh dưỡng hỗ trợ chất sừng hoạt động được cung cấp từ collagen, vì thế để tóc mượt, ít rụng, móng tay chắc khỏe cần bổ sung collagen khi nó bị suy giảm.

Hệ miễn dịch và não bộ: collagen giúp cho hoạt động của các vi khuẩn có lọi trong hệ miễn dịch. Cùng với đó collagen còn giúp tăng cường hoạt động của não bộ.

Collagen cấu tạo nhiều thành phần trong cơ thể
Collagen cấu tạo nhiều thành phần trong cơ thể

Sản xuất collagen ngoại sinh như thế nào?

Ngoài một số thực phẩm giàu collagen trong tự nhiên, collagen ngoại sinh còn được sản xuất dạng thực phẩm chức năng có nguồn gốc từ động vật, đặc biệt là lợn, bò và cá. Có 3 dạng collagen chủ yếu được cung cáp cho cơ thể:

  • Collagen thủy phân: Còn gọi là collagen hydrolyzate hay collagen peptide, được chia thành các đoạn protein nhỏ hơn gọi là acid amin;

  • Gelatin: chỉ bị phân hủy một phần gelatin thành các acid amin.

  • Nguyên sơ (dạng thô): protein collagen vẫn còn nguyên.

Cơ thể hấp thụ collagen thủy phân hiệu quả nhất vì dù ở dạng nào collagen khi đưa vào đều được cơ thể thủy phân để hấp thụ qua đó xây dựng collagen và các dạng protein cần thiết khác trong các mô cơ quan.

Cơ thể có khả năng tự tổng hợp collagen từ các acid amin trong những loại thực phẩm giàu protein. Tuy nhiên, bổ sung collagen  mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và vẻ đẹp cơ thể.

Collagen sử dụng như thế nào?

Ngoài việc dùng các thực phẩm giàu collagen tự nhiên hoặc protein để cơ thể tự tổng hợp, chúng ta cũng có thể sử dụng một số nguồn collagen ngoại sinh khác được điều chế sẵn như:

  • Viên nang collagen: mỗi viên nang chứa 1 lượng colagen phù hợp dùng để uống. Nên uống viên nang với nhiều nước để cơ thể hấp thụ hoàn toàn và tránh được không bị đào thải.

  • Collagen bôi ngoài da: dùng thoa trực tiếp lên da.

  • Bột collagen: hòa tan với nước và uống bình thường, nên dùng vào tối trước khi đi ngủ 30 phút.

  • Nước uống collagen: trước khi uống thì lắc nhẹ chai, sau đỏ mở vỏ chai và uống. Loại collagen dạng nước uống này giúp cơ thể nhanh chóng được hấp thụ toàn bộ.
Collagen táo xanh
Collagen táo xanh – dạng uống (được FDA Hoa Kỳ chứng nhận)

Chi tiết hơn về cách sử dụng collagen bạn có thể tham khảo 2 bài viết: Hướng dẫn uống collagen đúng cáchNhững bệnh không nên uống collagen

Ứng dụng của collagen trong đời sống

Do có thể thủy phân tạo thành gelatin (một loại protein dễ tan trong nước) nên được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau như: thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và công nghệ nhiếp ảnh.

Ứng dụng công nghiệp thực phẩm

Collagen được úng dụng làm bao xúc xích, màng bọc bánh kẹo, nguyên liệu sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe, làm một số loại kẹo dẻo.

Collagen hydrolysate như loại một phụ gia tạo cấu trúc trong công nghiệp sữa và các sản phẩm từ sữa.

Bên cạnh đó, collagen còn được dùng trong quá trình làm sạch rượu vang, bia, nước trái cây nhờ khả năng làm keo tụ các chất vẩn đục trong dung dịch.

Mỹ phẩm

Collagen là một thành phần không thể thiếu trong các loại mỹ phẩm, đặc biệt là mỹ phẩm chăm sóc da. Nhờ tác dụng chống lão hóa da; ngăn chặn, cài thiện nếp nhăn,… tham gia trực tiếp quá trinh phục hồi, tái tạo da,…

Được ứng dụng làm nguyên liệu sản xuất mặt nạ dưỡng da, dầu gội, các sản phẩm phục hồi nám, mụn, sẹo, tiêu da thừa sau khi giảm béo.

Collagen được ứng dụng làm mỹ phẩm và làm đẹp
Collagen được ứng dụng làm mỹ phẩm và làm đẹp

Ứng dụng collagen trong y học, dược phẩm

Ứng dụng sản xuất dược phẩm: Gelatin là thành phần chính làm nên vỏ viên thuốc nang, nó là chuỗi polymer tạo nên màng vỏ. Ngoài ra nhờ Gelatin tạo được độ nhớt khi hòa tan trong nước  nên được sử dụng làm chất ổn định trong dạng bào chế nhũ tương.

Ứng dụng trong y học:

Bọt collagen có thể được dùng để cầm máu và làm lành vết thương hở; ống collagen được dùng thay thế cho các cấu trúc thực quản, dây thần kinh ngoại biên, niệu quản… Nhờ chiếm khoảng 3,5 – 5,5% trong Plasma expander, nên collagen có thể được dùng để bổ sung trong trường hợp mất máu; sử dụng làm chất nền hỗ trợ cho việc nuôi cấy tế bào.

Collagen hydrolysate được dùng làm chất bôi trơn các ống nội soi để dễ dàng đưa vào cơ thể và không gây đau.

Collagen  được sử dụng để tạo hình như bơm môi, làm căng da mặt trong phẫu thuật thẩm mỹ vì là một polymer tự nhiên.

Ngoài ra, collagen còn được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thực phẩm chức năng cải thiện chức năng xương khớp.

Một ứng dụng khác ngoài các vấn đề sức khỏe:  collagen được dùng cho quá trình đông tụ và phát triển bạc halogen – một chất nhũ tương ảnh.

Avatar of An toàn với sức khỏe

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

DMCA.com Protection Status
Messenger
Gọi ngay
Chat ngay
Chat Zalo